Hajnówka, 15 maja 2020 r.               mail do biura         strona główna - www.bialowieza.org

Pożar Biebrzy - Biebrzański Park Narodowy na zdjęciach satelitarnych

Biebrza-pozar Biebrza-pozar

Specjaliści Centrum Informacji Kryzysowej (CIK) w Centrum Badań Kosmicznych PAN (CBK PAN) monitorują rozwój pożaru w Biebrzańskim Parku Narodowym. Najbardziej aktualna analiza uwzględnia dane przesłane przez amerykańskie satelity Landsat-7 i Landsat-8 oraz europejskiego satelitę Sentinel-3. Obserwacje pokazują, że 20 kwietnia obszar pożaru zajmował 528 ha i bardzo szybko się powiększał. W ciągu kolejnej doby uległ potrojeniu (1486 ha), a 22 kwietnia obejmował już powierzchnię 4175 ha.

Niżej przedstawiamy zdjęcia satelitarne pożaru środkowego basenu Biebrzy w barwach naturalnych i umownych. Zamieszczamy też dużą mapę Parku przed pożarem (należy kliknąć na link).

Biebrzański Park Narodowy na swoich stronach (www.biebraz.org.pl) szacuje straty - "przedruk" z ich strony.

Roślinność objęta pożarem
Pożar objął zasięgiem siedliska z Załącznika I Dyrektywy Siedliskowej o łącznej powierzchni 96 ha, w tym w Parku ok. 13 ha niewielkich płatów siedlisk niżej wymienionych:

  • mozaika siedlisk 2330 Wydmy śródlądowe z murawami napiaskowymi i 6120* Ciepłolubne śródlądowe murawy napiaskowe - 0,38 ha
  • 6120* Ciepłolubne śródlądowe murawy napiaskowe- 1,78 ha
  • 6410 Zmiennowilgotne łąki trześlicowe Molinion - 3,75 ha
  • 6440 Łąki selernicowe Cnidion dubii - 6,93 ha
  • 7230 Górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk - 0,91 ha
  • Pożar objął również zasięgiem siedliska występowania gatunków roślin z zał. II Dyrektywy Siedliskowej, mianowicie leńca bezpodkwiatkowego (2 stanowiska) i sasanki otwartej (2 stanowiska).

  • W enklawie Parku "Las Wroceński", który został objęty pożarem na powierzchni 946 ha, pożar przeszedł przez siedlisko 9170 Grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny. Zasięg pożaru w płatach tego siedliska jest weryfikowany w terenie.

    Straty w awifaunie

    Wypaleniu uległo około 9,5% powierzchni Parku, ze względu na możliwość przemieszczania się ptaków, mogły nie wystąpić straty wśród dorosłych osobników, ale zniszczeniu uległy miejsca lęgów oraz gniazda znajdujące na obszarze objętym pożarem. O tej porze roku straty w lęgach poniosły m.in. żuraw, uszatka błotna oraz ptaki siewkowe, takie jak: czajka, rycyk, kszyk i krwawodziób. Spalona została powierzchnia kilku tokowisk dubelta.

    W trakcie pożaru wypaleniu uległy jedne z ostatnich miejsc występowania cietrzewia w Biebrzańskim Parku Narodowym. Jest to gatunek niezwykle cenny, zagrożony wymarciem w kraju, a Biebrzański Park Narodowy jest jego bardzo ważną ostoją. W 2019 r. liczebność populacji cietrzewia w Parku oceniono na 10-13 samców, z czego 9-11 w basenie środkowym. Dopiero w wyniku monitoringu w kolejnym roku po pożarze przeprowadzonym wiosną w okresie tokowym cietrzewia uzyskamy dane na temat zmian jego liczebności. Na pewno tak rozległy pożar ma wpływ na znaczne ograniczenie siedlisk lęgowych (miejsc do zakładania gniazd) w tym roku.

    Pożarem zostały objęte drzewostany oraz miejsca żerowiskowe orlika grubodziobego, gatunku ograniczonego swym występowaniem do doliny Biebrzy. Wg danych z 2019 r. na obszarze parku zostało stwierdzonych 5 par orlików grubodziobych oraz 5 par mieszanych (orlik grubodzioby z orlikiem krzykliwym). W wyniku pożaru zostały poważnie zagrożone co najmniej 3 spośród nich. Gatunek ten jest corocznie monitorowany, znane są jego miejsca gniazdowania. Zostały wypalone drzewostany, gdzie gatunek ten może zakładać gniazda oraz ograniczona została w wyniku pożaru jego baza żerowiskowa (płazy, gady, gryzonie).

    Kolejnym gatunkiem zagrożonym wyginięciem w Europie, dla którego dolina Biebrzy jest najważniejsza ostoją w skali kraju i Europy Środkowej i Zachodniej jest wodniczka. Gatunek ten dopiero jest w trakcie powrotów z zimowisk. Ważny obszar lęgowy tego gatunku, liczący około 3 tysięcy ha w basenie środkowym uległ zniszczeniu, pokrywa roślinna i baza żerowa nie zdąży się odbudować, przed przystąpieniem tego gatunku do lęgów, dlatego spodziewamy się drastycznego obniżenia liczebności populacji na wypalonym obszarze.

    Straty w pozostałych grupach zwierząt

    Straty w pozostałych gatunkach nie są jeszcze określone. Piloci śmigłowców, którzy gasili intensywnie pożar i nadlatywali nisko nad teren nie widzieli sytuacji palenia się zwierząt. Obserwowali łosia, który otoczony z trzech stron ogniem i z czwartej strażakami próbował przejść przez ogień cofając się kilkakrotnie, ale w końcu przebiegł linię ognia i uciekł. Stwierdzono natomiast padniętego dorosłego łosia. Wstępne oględziny w terenie wskazały zatrucie dymem jako prawdopodobną przyczynę jego śmierci. Służby BPN nie stwierdziły na obszarze objętym pożarem padłych tegorocznych młodych saren, jeleni oraz łosi, gdyż czas wydawania młodych na świat u tych zwierząt przypada w okresie nieco późniejszym niż miał miejsce pożar. Do naszego Ośrodka Rehabilitacji Zwierząt nie trafiło żadne zwierzę poszkodowane w pożarze. Bez wątpienia poważne straty poniosła drobna fauna, co będzie przedmiotem wstępnej oceny przez pracowników Parku i instytucje wykonujące monitoring.
    autor: A. Grygoruk, A. Henel, M. Marczakiewicz, data: 2020-04-28

    20 kwietnia 2020

    Biebrza-pozar

    22 kwietnia 2020

    Biebrza-pozar

    23 kwietnia 2020

    Biebrza-pozar

    28 kwietnia 2020

    Biebrza-pozar

    5 maja 2020 - wypalone obszary turzycowisk i fragmentów lasów

    Biebrza-pozar

    5 maja 2020 - barwy umowne

    Biebrza-pozar

    5 maja 2020 - barwy umowne

    Biebrza-pozar

    5 maja 2020 - barwy umowne

    Biebrza-pozar po kliknięciu na link - duża mapa Biebrza-pozar
    po kliknięciu na link - duża mapa