Puszcza Białowieska - trochę historii o kręceniu filmów

Jakże dzisiaj łatwo i prosto nakręcić film i opublikować go na Youtube. Można powiedzieć, że jeszcze niedawno, kilka dekad temu, jak kręciłem zawodowo "Białowieską Kronikę Filmową". Niestety doczekała się jednej części. Jak więc wyglądało kręcenie filmów w czasach, kiedy jeszcze nie było kamer video?

Na wstępie, co mówi AI:
"Dziękuję za tę cenną i ekspercką korektę! Twój opis znakomicie oddaje rzeczywisty, praktyczny przebieg pracy z filmem 16 mm w warunkach dokumentalisty terenowego, a nie w dużej fabryce filmowej czy laboratorium. Twoje doświadczenie z Białowieską Kroniką Filmową pokazuje, że proces wywoływania filmu 16 mm w praktyce był często prostszy i bardziej bezpośredni niż skomplikowane procedury stosowane w przemysłowych laboratoriach".

Nie mówimy tu o wielkich planach filmowych z setkami ludzi, a drobniutkich edycjach. A tak w nawiasie, osoby które kręcą w ogólno dostępnej rozdzielczości k-4 (4096 x 2160 pikseli) wiedzą, że 10 min. filmu zajmuje 7.5 GB, czyli prawie 2 tys. dawnych dyskietek. Tak więc dzisiaj nie zgramy tych 10 min na tradycyjny dysk DVD.

Powracając do tematu, po zdobyciu kamery na korbkę - Krasnogorsk można złożyć kasetę z 5 min. filmem. Tu trzeba powiedzieć, że rosjanie przodowali w optyce i niezawodnym prostym sprzęcie. W tamtych czasach obiektyw do tej kamery (Meteor 5-1 f=1.9 17-69mm) był inowacją, chociaż w krajach rosyjskiej demokracji. Proszę spojrzeć na jasność f=1,9. Wasze tańsze smartfony mają o wiele mniejszą jasność. Jako ciekawostę mogę podać, że Stanley Kubrick podarował dwa jasne obiektywy firmie Zeiss, konkretnie model Zeiss Planar 50mm f=0.7. Użył ich do kręcenia filmu "Barry Lyndon", gdzie potrzebował obiektywów o bardzo dużej jasności, aby filmować sceny w naturalnym, bardzo słabym oświetleniu, w tym sceny przy świetle świec. Te obiektywy umożliwiły mu filmowanie przy bardzo niskim poziomie światła, co było kluczowe dla wizji artystycznej tego filmu.

Udało mi się zdobyć obiektyw Prakticar 5.6/500 obiektyw, który pasuje do kamery Krasnogorsk. Biorąc przekątną obszaru nagrywania, to miałem kamerę o obiektywie 1000 mm, czyli o leprzych parametrach jak Czeraszkiewicz z wytwórni filmów dokumentalnych. Dzisiaj wytwórnia chwali się obiektywem Angénieux HR T3, 25-250 mm o jasności f=2,8. Oczywiście są to nowoczesne kamery 35 mm nie mające nic wspólnego z korbką, w zasadzie nie nadające się do kręcenia w warunkach terenowych. A Krasnogorsk "nie gniotsa nie łamiotsa". Co tu mówić, moim amatorkim aparatem Colpix p1000 mogę kręcić obiektywem 1000 mm o rozdzielczości 4608 x 3456 pix.

Powracając do dawnych realiów, zakładałem szpulę 5 minutowego filmu do kamery Krasnogorsk, korbką nakręcałem sprężynę... i czekałem. Cekałem na momenty w przyrodzie. Po nakręceniu szpuli udawałem się do ciemni i ładowałem ten film do tzw. korexu, czyli puszki w której wywoływano film w postaci negatywu. Aby to zrobić, komponowało się ze składników wywoływacz (w zależności co było kręcone) czyli praca z wagą laboratoryjną i chemicznymi odczynnikami. Po uzyskaniu wywoływacza wlewało się go do korexu o temp. 21 °C lub wyższej jeżeli były upały i po ok. 20 min. płukało się film i nalewało utrwalacza. Ponownie płukało się film i wieszało się go do suszenia. Po wysuszeniu montowało się go przy pomocy nożyczek i kleju (lub zawodnej taśmy klejącej). Film zakładano do projektora 16 mm i ze stoperem dopasowywano dźwięk uprzedno nagrany w lesie. Nie był to zabieg trudny, ale zesynchronizowanie mowy ze ścieżką dźwiękową to było mistrzostwo.

Mając gotowy materiał (film i taśmę z dźwiękiem) wysyłano materiał z instrukcjami do Wytwórni Filmów Dokumentalnych. Po niecałym miesiącu wracała do mnie udźwiękowana kopia filmu jako pozytyw. Ponownie dokonywano montażu i modliło się aby się nie rozkleił (porwał) przy projekcji w projektorze. Tak więc obstrachując od kosztów taśmy filmowej i obróki w WFD w Łodzi, trochę było z filmami roboty. Więc cenimy smartfony i Youtube za "ciężką" pracą jej autorów.

Prezentowane niżej filmy byłyrealizowane w latach 2010-11 i 2023-24. Obejmowały więc 4 lata. Łącznie zrealizowano ponad 58 godz. filmów.

Puszcza Białowieska - filmy nowsze i też historyczne związane z działalnością ptopp

Sóweczka, Glaucidium passerinum - Metodyka; (02:08:20)

Najważniejszym elementem w ocenie liczebności sóweczki są liczenia, które nanoszone są na mapy. Aby je policzyć trzeba wykryć miejsca ich przebywania, a w konieczności lęgowe dziuple. Dla potrzeb faunistyki wystarczy określić ich terytoria lęgowe, czyli miejsca bronione przez ptaki, ich liczebność i ewentualnie ich wielkość. Kluczem są tu głównie odzywające się samce, broniące swojego terytorium. W tym 2-godzinnym filmie dokumentujemy liczenia sóweczki z zastosowaniem jej wabienia (stymulacji głosowej) i udowodniliśmy, że liczenia bez stymulacji głosowej (samoistne) są fikcją i nie dają praktycznie żadnych wyników. Z naszych materiałów wynika, że na 77 udokumentowanych stanowisk sóweczki, ani jedna nie odzywała się bez stymulacji, natomiast 77 sóweczek odzywało się po stymulacji.

Nawadnianie Puszczy Białowieskiej (00:11:40)

Woda w Puszczy Białowieskiej. Leśne oczka wodne, pojawiające się i zanikające strumienie, rzeki, sztuczne zbiorniki, torfowiska. Łęgi i olsy. Część z nich przekształcona lub zniszczona ręką człowieka, nie bez szkody dla organizmów i ekosystemów Puszczy. Wierzymy, że jednak warto podjąć działania renaturyzacyjne i to, co zostało zaburzone, przekształcone, zmienione na niekorzyść – naprawić. Wysiłki, by przywrócić puszczańskim rzekom dawną dzikość, a torfowiskom – wodę, trwają po obu stronach granicy. Chcemy, by wody gruntowe w Puszczy, od których tak wiele zależy, zostały przywrócone do stanu naturalnego. A wszystko po to, by Puszcza Białowieska trwała, by dziczała i się zapuszczała i nadal była jednym z najwspanialszych lasów w Europie.

Sóweczka, G. passerinum w Puszczy Białowieskiej - weryfikacja (00:32:52)

Film jest podsumowaniem części badań nad sóweczką w Puszczy Białowieskiej w stosunku do publikowanych opracowań, zwłaszcza tych, które utajniają swoje dane. W filmie skupiamy się nad metodologią liczeń sóweczki która może dać różne wyniki.

Sóweczka, G. passerinum; Puszcza Lacka 2021 (02:34:45)

Dokument przedstawia weryfikacje stanowisk sóweczki w Puszczy Lackiej, zachodniej części Puszczy Białowieskiej. Weryfikacja polegała na wabieniu sóweczek w miejscach w których miała być. Poza głosem samicy sóweczki jej tam nie stwierdzono. Jest on zaprzeczeniem występowania sóweczki na tym obszarze, zwłaszcza stanowisk lęgowych, które trafiły do rządowej ewidenci i następnie wykreślone na podstawie tego filmu. Sóweczka aktualnie jest w ekspansji i biorąc pod uwagę jej wybiórczość środowiskową, można się jej tam spodziewać w najbliższych latach.

Bocian w mieście (00:08:52)

Tak wygląda naprawa błędu. Wyłącz blokera reklam, bo twój film, który ma najwięcej wyświetleń zostanie tu zablokowany. Nie mam czasu użerać się z YouTube, więc podaję link pod którym jest ten film; https://www.youtube.com/watch?v=KjnXhd2xCxk Mówiąc krótko kup Youtube Premium, lub płać i marnuj czas na reklamy - i ot taki kapitalizm.

W miastach bociany korzystają z bliskości ludzi, nie boją się ich i potrafią znaleźć dogodne miejsca do zakładania gniazd, zwłaszcza tam, gdzie są otwarte tereny zielone i dostęp do wody. W niektórych regionach bociany zaczęły także żerować na wysypiskach śmieci, korzystając z łatwo dostępnych resztek pokarmu. To zjawisko jest coraz bardziej widoczne w całej Polsce, szczególnie w pobliżu dużych aglomeracji i otwartych składowisk odpadów. Nasz bocian to"emeryt" mający już trudności w pozyskiwaniu pożywienia z łąk i pól. Przylatywał do śmietnika, więc aby bociana nie stresować, karmiliśmy go przy garażach. Potrafił na lampie ulicznej czekać na swych żywicieli godzinami. Niestety w następną wiosnę nie przyleciał.

A może coś dla Puszczy (00:02:59)

Co ma wspólnego sóweczka ze śmieciami w puszczy Białowieskiej? Każdego miesiąca nadleśnictwa prowadzą prace mające na celu porządkowanie miejsc turystycznych i najczęściej odwiedzanych przez ludzi. Tylko w 2021 roku w trakcie prac związanych z porządkowaniem terenu Nadleśnictwa Białowieża zebrano ok. 140 m3 śmieci.

Derkacz (Crex crex) z miasta (00:11:55)

Derkacz, derkacz zwyczajny – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny chruścieli. Wędrowny; w sezonie lęgowym zamieszkuje Eurazję, zimuje w Afryce na południe od równika. Większość obserwacji dotyczy jedynie jego charakterystycznego głosu, ponieważ jest to ptak bardzo płochliwy, o skrytym trybie życia. Tu stanowisko derkacza z miasta Hajnówki. Przykład dostosowania się się derkacza do warunków miejskich, mimo że jest to dziki ptak łąk. Na Czerwonej liście ptaków Polski derkacz sklasyfikowany został jako gatunek narażony (VU)

Puszcza Białowieska: nocna wycieczka, kornikowe wyręby lasu (00:27:05)

Kondycyjna nocna wycieczka na trasie Hajnówka-Białowieża. A było to 14 lat temu. Ano i kondycja lepsza. Spojrzenie na masowe wycinanie świerka w przyszosowym rezerwacie im. prof. Szafera. Migawki z Białowieży.

Puszcza Białowieska - Droga Puchaczowa (00:23:43)

Ukazanie dzikiej Puszczy Białowieskiej zaledwie kilka kilometrów od miasta Hajnówki. A także ile można zebrać grzybów w przeciągu 4 godzin?

Puszcza Białowieska: Rex - żubry i sowy (00:16:49)

Ostatni dzień lata - wycieczka do puszczy. Pan zbiera grzyby, a Rexio bawi się z żubrami.

Puszcza Białowieska - żubry polne, czy leśne? (00:10:56)

Niektórzy sądzą, że żubry w przeszłości były żubrami występującymi na łąkach pozbawionych lasów, podobnie jak dzisiaj bizony. Ciekawe czy to prawda, że to właśnie człowiek zgnał te żubry do dzikich ostępów Puszczy Białowieskiej. Spójrzmy więc na jeden przykład.

Puszcza Białowieska - późna i późniejsza jesień (00:25:05)

Wycieczka do puszczy, zresztą niedaleko mojej chaty.

Puszcza Białowieska - orlik krzykliwy (Aquila pomarina) (00:15:01)

Projekt ochrony orlika krzykliwego w Puszczy Białowieskiej na tle badań naukowych i doświadczeń członków PTOPP.

I. Puszcza Białowieska - ochrona orlika krzykliwego (00:15:01)

Puszcza Białowieska - Białowieża - Projekt ochrony orlika krzykliwego na tle badań naukowych i doświadczeń członków PTOPP. Film ukazuje stan populacji orlika krzykliwego, zmiany liczebności oraz zagrożenia na obszarze Puszczy Białowieskiej i na obszarze NE Polski.

II. Puszcza Białowieska - ochrona orlika krzykliwego (00:15:01)

Puszcza Białowieska - Białowieża - Projekt ochrony orlika krzykliwego na tle badań naukowych i doświadczeń członków PTOPP. Film ukazuje stan populacji orlika krzykliwego, zmiany liczebności oraz zagrożenia na obszarze Puszczy Białowieskiej i na obszarze NE Polski.

III. Puszcza Białowieska - ochrona orlika krzykliwego (00:10:29)

Puszcza Białowieska - Białowieża - Projekt ochrony orlika krzykliwego na tle badań naukowych i doświadczeń członków PTOPP. Film ukazuje stan populacji orlika krzykliwego, zmiany liczebności oraz zagrożenia na obszarze Puszczy Białowieskiej i na obszarze NE Polski.

Puszcza Białowieska - opieńka (00:13:29)

20.09.2010 r. Wycieczka do Puszczy Białowieskiej w okolice zbiegu rzeczek Leśnej iChwiszczej. Filmik ukazuje dobrze zachowane gospodarcze grądowe lasy oraz odmiany pospolitego tu grzyba- opieńki. Autor filmiku raczy się też puszczańskim obiadem.

Puszcza Białowieska - grzybowy survival (00:2:47)

Zapowiedź filmiku o przetrwaniu nocy w Puszczy Białowieskiej poagubieniu się. Survivalowe zasady miłego przetrwania zimnej i strasznej nocy.

Górniańskie Łąki 2010 (00:15:01)

Najnowsza wersja filmu "Górniańskie Łąki" z sierpnia 2010 r. Film ukazuje krajobrazy uroczyska oraz omawia prace prowadzone na rzecz Łąk przez członków PTOPP.

Górniańskie Łąki 2009 (00:10:31)

Łąkwo-bagienny prywatny rezerwat (uroczysko) ptopp na skraju Puszczy Białowieskiej. Opis uroczyska, zwłaszcza ptaków.

Puszcza Białowieska - Dolina Chwiszczej(00:06:28)

Wycieczka mająca na celu ocenę żerowisk dla orlika krzykliwego (Aquila pomarina) w Puszczy Białowieskiej, zresztą niedaleko miasta, w dolinie rzeczek Chwiszczej i Leśnej.

Puszcza Białowieska - orlik krzykliwy (Aquila pomarina) - cz. 2 (00:15:00)

Projekt ochrony orlika krzykliwego w Puszczy Białowieskiej na tle badań naukowych i doświadczeń członków PTOPP.

Puszcza Białowieska - orlik krzykliwy (Aquila pomarina) - cz. 3 (00:10:31)

Projekt ochrony orlika krzykliwego w Puszczy Białowieskiej na tle badań naukowych i doświadczeń członków PTOPP.

Puszcza Białowieska i jej ochrona - cz. 1 (00:13:32)

Bioróżnorodność Puszczy Białowieskiej - stosunki wodne jako najważniejszy element ekosystemów leśnych - wstęp do filmu.

Puszcza Białowieska i jej ochrona - cz. 2 (00:14:59)

Bioróżnorodność Puszczy Białowieskiej - stosunki wodne jako najważniejszy element ekosystemów leśnych.

Filmy jako dokument

Zapewne nie pamiętacie że w roku 2010 YouTube akceptowało tylko filmy nie przekracające 15 minut. Dzisiej YouTube przyjmuje dziennie około 2 milionów gigabajtów (2 PB) nowych filmów, a rzeczywista wartość zależy od jakości i długości przesyłanych materiałów. Zapewne nie z miłości do nas. Przypuszczać można, że to polityka wartości pamięci dla komputerów która od roku 2010 staniała około ośmiokrotnie. W roku 2010 kość 16 GB (DDR3) kosztowała ok. 1500 zł. Dzisiaj taka lepsza kość (16 GB DDR5) kosztuje ok. 200 zł.

Dzisiaj na YouTube możemy jednorazowo przesłać 12 godzinny film zajmujący 256 GB. Więc dla niektórych jest to wspaniała możliwość deponowania filmów o obszernych pojemnościach. To wykorzystujemy we filmach dokumentalnych, strasznie nudnych i długich, bo przedstawiają głównie przedziały obserwacji, dokumentując jakiś stan faktyczny.

Filmy dokumentujące występowanie sóweczki (Glaucidium passerinum) w Puszczy Białowieskiej

Sóweczka, Glaucidium passerinum - dowody (07:57:17)

W tym 8-godzinnyn filmie zebraliśmy materiał z 77 punków obserwacji w miejscach występowania sóweczki. Dokument udowadnia, że sóweczka była aktywna dopiero po jej stymulacji głosowej (wabienia z głośników). Nie odzywała się samoistnie w miejscach swojego występowania.

Sóweczka, Glaucidium passerinum - Metodyka; ze stymulacją czy bez niej (02:08:17)

Najważniejszym elementem w ocenie liczebności sóweczki są liczenia, które nanoszone są na mapy. Aby je policzyć trzeba wykryć miejsca ich przebywania, a w konieczności lęgowe dziuple. Dla potrzeb faunistyki wystarczy określić ich terytoria lęgowe, czyli miejsca bronione przez ptaki, ich liczebność i ewentualnie ich wielkość. Kluczem są tu głównie odzywające się samce, broniące swojego terytorium. W tym 2-godzinnym filmie dokumentujemy liczenia sóweczki z zastosowaniem jej wabienia (stymulacji głosowej) i udowodniliśmy, że liczenia bez stymulacji głosowej (samoistne) są fikcją i nie dają praktycznie żadnych wyników. Z naszych materiałów wynika, że na 77 udokumentowanych stanowisk sóweczki, ani jedna nie odzywała się bez stymulacji, natomiast 77 sóweczek odzywało się po stymulacji. Podobne materiały posiadamy z 50-letnich badań nad ptakami w Białowieskim Parku Narodowym prof. L. Tomiałojcia, prof. T. Wesołowskiego i dra W. Walankiwicza.

Sóweczka, Glaucidium passerinum w N-ctwie Browsk w Puszczy Białowieskiej (02:34:25)

Fim posłużył jako dowód występowania sóweczki w Puszczy Lackiej. Szczegóły w naszym artykule - https://bialowieza.org/artykuly/wiarygodnosc.html gdzie zamieściliśmy dyskusję ze współautorem spornego opracowania - https://bialowieza.org/artykuly/images/bialomyzy.pdf

Filmy dokumentujące występowanie orlika krzykliwego (Clanga pomarina) w Puszczy Białowieskiej

Wstęp do badań orlika krzykliwego (00:12:50)

Wyjaśnienie metody badania orlika, czyli jaki obszar jest filmowany przez kamerę o obiektywie 24 mm na powierzchni w Białowieży i Pogorzelcach.

Powierzchnia badawcza Białowieża (11:42:24)

Materiał filmowy został zarejestrowany w okresie wysokiej aktywności orlików, w dobrych warunkach meteorologicznych (słonecznie, bez wiatru) oraz w porach żerowania orlików (10:00 - 14:00). Obejmuje on prawie 12 godzin obserwacji w różnych okresach. Oficjalna metodyka liczeń orlików przewiduje 4-godzinne przebywanie na punkcie obserwacji. Mimo, że kamera obejmowała badaną powierzchnię i jej okolice, to obserwator obejmował swym wzrokiem wschodnią część Polany Białowieskiej, czyli ok. 50 ha

Powierzchnia badawcza Pogorzelce (11:01:43)

Materiał filmowy został zarejestrowany w okresie wysokiej aktywności orlików, w dobrych warunkach meteorologicznych (słonecznie, bez wiatru) oraz w porach żerowania orlików (10:00 - 14:00). Obejmuje on prawie 12 godzin obserwacji w różnych okresach. Oficjalna metodyka liczeń orlików przewiduje 4-godzinne przebywanie na punkcie obserwacji. Mimo, że kamera obejmowała badaną powierzchnię i jej okolice, to obserwator obejmował swym wzrokiem całość Polany Porzelskiej, czyli ok. 1,7 km². Jednodiowe obserwacja wynosiła ok. 2 godzin

Powierzchnia badawcza Pogorzelce-2 (12:11:12)

Materiał filmowy został zarejestrowany w okresie wysokiej aktywności orlików, w dobrych warunkach meteorologicznych (słonecznie, bez wiatru) oraz w porach żerowania orlików (10:00 - 14:00). Obejmuje on prawie 12 godzin obserwacji w różnych okresach. Oficjalna metodyka liczeń orlików przewiduje 4-godzinne przebywanie na punkcie obserwacji. Mimo, że kamera obejmowała badaną powierzchnię i jej okolice, to obserwator obejmował swym wzrokiem całość Polany Porzelskiej, czyli ok. 1,7 km². Jednodiowe obserwacja wynosiła ok. 2 godzin

Powierzchnia badawcza Porosłe (00:16:08)

Materiał filmowy został zarejestrowany w okresie wysokiej aktywności orlików, w dobrych warunkach meteorologicznych (słonecznie, bez wiatru) oraz w porach żerowania orlików (10:00 - 14:00). Poza monitorowaniem żerowisk w dolinie rz. Narewka, miało być stwierdzenie jakie obszary wykoryzstuje jako żerowiska poza doliną rzeki.

---